vrijdag 26 november 2010

Maatschappelijke functie van de bibliotheek

Gisteren een inspirerende dag gehad van de kenniscirkel "Leven Lang Leren", georganiseerd door Cubiss en die plaatsvond in de Bibliotheek Breda.
Veel voorbeelden kregen de toehoorders, o.a.collega's uit de bibliotheekwereld en docenten van ROC's, voorgeschoteld wat er allemaal ontwikkeld is voor de grote groep laaggeletterden in ons land. De producten zijn van grote kwaliteit. Zo kregen we uitleg over de programma's van ETV en De Slimme Nieuwslezer. Er was uitleg over het landelijk beleid van de Stichting Lezen & Schrijven. De spreker gaf ons ook zinvolle adviezen.
Taalvakwerk, een meer commercieel bureau, gaf uitleg over hoe bedrijven die maatschappelijk verantwoord ondernemen hoog in het vaandel hebben, de expertise van dit bedrijf inhuren voor hun laaggeletterde werknemers.

De bibliotheken Rotterdam en Breda presenteerden de programma's die in hun bibliotheken met succes draaien voor de doelgroep. De gemeentes zijn hier intensief bij betriokken.

Pilotprojecten van de bibliotheken Veghel, Den Bosch en De Meierij werden gedemonstreerd, waaruit bleek dat het niet alleen bij woorden en ideeen blijft.

Kortom: allemaal inspirerende voorbeelden die de maatschappelijk functie van de bibliotheek waarmaken of waar kunnen gaan maken.

Nu nog met visie gezamenlijk beleid maken in de bibliotheekwereld. In de media is een groot aantal voorbeelden aan de orde geweest over de gevolgen van de bezuiningingen en die veel commotie opleverden. Ik hoop dat er keuzes worden gemaakt zodat we bij samenwerkingspartners op landelijk en plaatselijk niveau met goed beleid kunnen aankloppen. Bibliotheken zijn ook in dit digitale tijdperk van groot belang als het om de maatschappelijke functies gaat. De digitale bibliotheek is daarbij geen doel maar een middel.Er zijn immers grote groepen in de samenleving die moeilijk in staat zijn om informatie op waarde te beoordelen. Mijn inziens ligt daar een heel belangrijke taak voor de bibliotheken. Nu nog dit zien te verankeren bij allerlei partners van de bibliotheken.
Ik zag een oproepvan de VOB om voor de bibliotheek tweedaagse in Maastricht ook samenwerkingspartners uit te nodigen (onderwijs, gemeente,e.d.)Goed idee.

Met dank voor de organisatie aan Cubiss, met name aan Petra van Oosterhout en Lia Clement.

woensdag 24 november 2010

Bibliotheken luiden de noodklok in NRC

De bibliotheek verliest haar franje

Bibliotheken staan voor grote bezuinigingen. Vernieuwing en nevenactiviteiten om extra publiek te trekken zijn de eerste slachtoffers, vrezen directeuren van kleinere bibliotheken.
Door onze redacteur
Marieke van Twillert
Barneveld, 24 nov. Heel aardig, zo’n ruime ontmoetingsplek op de begane
grond voor een debatavond of een muziekuitvoering.
Of een filmvertoning voor het verder bioscooploze dorp.
Maar dat is niet de kernactiviteit van een bibliotheek, vindt de gemeente Barneveld.
De kern, dat is het uitlenen van boeken. Er is onvoldoende geld om alles
te kunnen doen. En daarom moet de openbare bibliotheek zich richten op uitlenen en uitlenen alleen. „Weg ‘Nederland leest’ en evenementen rond de Kinderboekenweek.
We verliezen de helft van ons budget”, zegt Erik Worm, directeur
van de openbare bibliotheek in Barneveld. „Dat gaat onherroepelijk gevolgen
hebben.”
De bibliotheek in Barneveld is één van de bibliotheken die in problemen zijn gekomen door bezuinigingsmaatregelen van gemeenten. Er zijn 172 bibliotheekorganisaties die samen 1031 vestigingen hebben. Daarvan wordt een kwart tot een derde gekort, volgens de Vereniging van Openbare Bibliotheken. De VOB verwacht dat vooral kinderen en niet-mobiele
klanten het effect zullen merken. In Nederland maken vier miljoen mensen
gebruik van de bibliotheek.Bibliotheken ontvangen subsidie van
gemeenten, niet van het Rijk. En de gemeenten mogen zelf weten hoeveel subsidie ze mogen verstrekken aan de bibliotheken in hun gebied, een apart subsidiebeleid is er niet. Omdat de meeste gemeenten anticiperen op een korting van het Gemeentefonds, zijn de bezuinigingen opgenomen in de begroting van de komende vier jaar. De getroffen bibliotheken liggen in
Bibliotheken breiden zich voor op forse bezuinigingen door gemeenten
hele Nederland. Drastische maatregelen worden er genomen. De bibliotheek zou volledig verdwijnen uit Berkelland (Achterhoek), zo berichtten eerder verschillende media. Inmiddels blijkt dat er nog wordt gewerkt aan een reddingsplan.
Maar in de Noord-Groningse gemeente De Marne is het al wél menens. Per 1 januari sluiten vier van de vijf kleine vestigingen hun deuren – om er één over te houden die vaker geopend is. Kloosterburen,Ulrum, Leens, Zoutkamp, de inwoners daarvan zullen allemaal naar Eenrummoeten voor hun boeken. De bibliotheek moet 40.000 euro per jaar bezuinigen, zegt manager Alied Kremer
van De Marne. „Dat is 20 procent van het jaarbudget”. In de provincie Groningen moeten de bibliotheken ieder tussen de 5 en 32 procent bezuinigen, zegt Rob Pronk, voorzitter van de raad van bestuur van het overkoepelende Biblionet Groningen. „Het is vreselijk. Ik zal reorganisaties gaan aankondigen, want met natuurlijk verloop alleen gaan we het niet redden. En we sluiten vestigingen. Uitlenen blijft belangrijk, maar ook de digitale bibliotheek, het onderwijs, het huis der letteren. We steken in op behoud van functies, niet in gebouwen.”
Zo zal het ook lopen in Barneveld, vermoedt directeur Worm. De vestigingen
in Kootwijkerbroek en Voorthuizen zullen sluiten, de bibliobus zal ophouden te rijden. „Er is groot verzet gerezen in de dorpen”, zegt hij. Verantwoordelijk VVD-wethouder Van den Hengel zegt nu dat hij sluiting wil voorkomen. Maar de directeur van de openbare bibliotheek ziet niet hoe het anders zou moeten.
„Met 50 euro voor een volwassenenabonnement hebben we al een van de duurste
jaarabonnementen van het land, dat kan nauwelijks omhoog.” Eventuele andere
oplossingen leveren niet genoeg geld op.
„Dit is een typische plattelandsgemeente,met negen dorpen en veel oppervlakte. We hebben daardoormeer kosten dan een bibliotheek in de stad.”
Veel bibliotheken proberen de effecten van de bezuinigingen op de lange baan te schuiven en te onderhandelen met provincie en gemeentebesturen. De bibliotheek in Montferland (Oost-Gelderland) wacht een „mega- operatie” aan bezuinigingen, zegt directeur Henk ten Zijthoff. De gemeenteraad besloot deze maand om drie servicepunten te sluiten: kleine bibliotheken in het dorpshuis of seniorencomplex met een beperkte dienstverlening.
Zij worden vervangen door de goedkopere bibliobusvoorziening. Nu is
een jaarabonnement nog 30 euro. „Als decontributie in 1 jaar naar 45 euro wordt gebracht, zoals zonder een enkel probleem is besloten, dan vrezen wij dat er leners zullen afhaken.”
Hoe de bezuinigingen ook uitpakken, volgens Worm uit Barneveld wordt de bibliotheek tien jaar teruggeworpen in de t ij d . ” Hij doelt op de vernieuwingen die de laatste jaren zijn doorgevoerd in zijn bibliotheek, inspelend op de digitalisering van de samenleving. Vernieuwingen die trouwens in bibliotheken door heel Nederland plaats hebben gevonden. Ze zijn te zien in de OBA, de nieuwe openbare bibliotheek in Amsterdam
naast het Centraal Station. Of in Haren (Groningen) waar de bibliotheek
is ingericht volgens een ‘retailconcept’.
De bieb als een winkel, waar lezers worden benaderd als klanten. Boeken staan met de cover in plaats van de rug naar voren.
„Je moet de klant verleiden met iets waarvan ze niet wisten dat ze het wilden weten”, zegt Rob Pronk, van Biblionet Groningen. Hij is ervan overtuigd dat mensen boeken zullen blijven lezen. „Bibliotheken
worden steeds meer een plek van ontmoeting. En dat wringt ongelooflijk
met deze bezuinigingen.”

Bibliotheken en de Nos: mooie samenwerking. Bericht in NRC van 24 november

Bibliotheken gaan samenwerken met NOS
De NOS en de bibliotheken gaan de komende jaren op verschillende terreinen
samenwerken. Komend jaar wordt een begin gemaakt met het bundelen van het nieuws van de NOS en de achtergrondinformatie van bibliotheken.
Dit hebben beide partijen gisteren bekendgemaakt bij de opening
van de Week voor de Mediawijsheid in het Instituut voor Beeld en Geluid
in Hilversum.
Het nieuwswijs maken van jongeren is één van de terreinen van samenwerking.
De afgelopen maanden liepen er twee pilots waarin mediacoaches
met leerlingen uit basis- en voortgezet onderwijs aan de slag ging
met het maken van nieuws. De mediacoaches worden hiervoor opgeleid
door de NOS. Bekeken wordt nu hoe dit project vanaf 2011 verder kan worden
uitgebreid.
Het project ‘digitale themadossiers’ is een tweede initiatief vanaf 2011. Hierin wordt NOS-nieuws in de vorm van audio, video en tekst gekoppeld aan
digitale achtergrondinformatie van bibliotheken

dinsdag 23 november 2010

Tablet met video gaat de kranten redden. Nu nog 'n bibliotheek app op de iPad

Uitgevers gaan kranten maken speciaal voor iPad; mediatycoon Murdoch komt met The Daily


NRC 23 november:

Kranten en tijdschriften lezen via de Ipad. Als het aan Rupert Murdoch en Nederlandse uitgevers ligt wordt dat de toekomst. Autoweek is er al opde Ipad, Viva volgt in december.

Door onze redacteur
JAN BENJAMIN
Rotterdam, 23 nov.
Gaat de iPad uitgevers van kranten en tijdschriften redden? De Amerikaans-Australische mediatycoon Rupert Murdoch denkt van wel.

De topman van mediaconcern News Corp kondigde gisteren een dagelijkse krant aan speciaal voor de iPad. Zijn „meest opwindende project” van dit moment, aldus Murdoch. In een interview op zijn eigen nieuwszender Fox Business maakte hij de naam van de ‘krant’ wereldkundig: The Daily. Honderd redacteuren werken op het hoofdkantoor van News Corp in New York op dit moment aan een multimediale ‘Harry Potter-krant’ – waarin op de plek van statische foto’s bewegend beeld staat – voor de tablet-pc. Vanaf begin volgend jaar moet The Daily het nieuws op een 21ste-eeuwse manier gaan brengen.

Murdoch is niet de enige uitgever die zijn kaarten heeft gezet op de iPad. Ook veel Nederlandse uitgevers hopen geld te verdienen met een uitgave op het apparaat van Apple. Volgens onderzoek van Het Oplage-Instituut (HOI), dat de oplagen van Nederlandse papieren media telt, ziet 60 procent van de uitgevers van dagbladen en publieks- en vaktijdschriften in Nederland grote commerciële kansen op de iPad. Van de kranten ziet zelfs 90 procent daar kansen.

Waarom zijn zij zo enthousiast? Met name voor Amerikaanse kranten zou de iPad twee problemen kunnen oplossen. Een conjunctureel probleem en een structureel probleem.

Ten eerste kunnen de iPad en andere zogenoemde tablet-pc’s zorgen voor een nieuwe stroom betalende lezers, abonnees of kopers van losse nummers via Apple’s iTunes Store. Betalen voor informatie op de mobiele telefoon zijn zij immers gewend. Dit in tegenstelling tot betalen voor nieuws op websites. Die lezersinkomsten zouden de gestaag dalende advertentie-inkomsten, waarop met name de dagbladen in de Verenigde Staten teren, kunnen compenseren.

Daarnaast speelt de iPad in op het veranderende leesgedrag van veel mensen. Die willen hun nieuws en achtergronden liever elektronisch consumeren dan van papier. Dat Murdochs uitgave The Daily gaat heten en daarmee suggereert dat de uitgave slechts één keer per dag wordt geactualiseerd, leverde in dat opzicht enige hoon op onder bloggers en mediadeskundigen.

News Corp benadrukt dat The Daily weliswaar kopij gaat gebruiken van andere publicaties van het concern, zoals tv-beelden van Fox Sports, maar dat vooral ‘unieke content’ zal worden geproduceerd. Dat is belangrijk, blijkt uit recent onderzoek van adviesbureau Deloitte. „Een tablet is geen stuk papier”, schrijven de onderzoekers van Deloitte in een studie over de iPad. „Om volledig gebruik te kunnen maken van de mogelijkheden van het apparaat en tegemoet te komen aan de wensen van gebruikers zullen uitgevers moeten investeren in content, bijvoorbeeld video, en moeten zij het gebruiksgemak centraal stellen.”

Sanoma, de grootste uitgever van publiekstijdschriften in Nederland, lijkt dat te begrijpen. Sanoma’s uitgave Autoweek biedt zijn artikelen aan op de iPad, nog voordat hetzelfde onderwerp in de papieren Autoweek aan bod komt. „Elk nummer weer verrassen we de iPad-lezers met content die ze nog niet hebben gezien”, aldus hoofdredacteur Tonie Broekhuijsen. De eerste uitgave van Autoweek op de iPad werd in de eerste vier dagen na lancering al drieduizend keer gedownload. De tweede editie bevat meer video’s en interactief beeld. Sanoma lanceert begin december ook een applicatie voor Viva. Dat wordt het eerste vrouwenblad op de iPad.

Een apparaat als de iPad lijkt zeer geschikt om foto’s en video te integreren met tekst. Zijn tv-bedrijven daarom in het voordeel ten opzichte van meer op tekst georiënteerde media als dagbladen? Harm Taselaar, hoofdredacteur van RTL Nieuws, denkt van niet. „Dat hangt vooral af van de doelgroep. Jongeren bereik je vooral met beeld, maar het apparaat is ook zeer geschikt voor krantenlezers die graag willen overstappen naar de iPad.” RTL Nieuws lanceerde enkele weken geleden een betaalde nieuwsapplicatie (0,79 euro) voor de iPad.

Die app van RTL Nieuws is inmiddels 13.000 keer gedownload. Hoofdredacteur Taselaar is daar tevreden mee. Maar het valt nog te bezien of dat genoeg is om de iPad een lucratief platform voor Nederlandse mediabedrijven te laten zijn, stellen de onderzoekers van Deloitte. Pas in 2013 zullen er meer dan 1 miljoen iPads in omloop zijn. De Nederlandse iPad-gebruiker vormt echter wel een interessante commerciële doelgroep, aldus Deloitte. De early adopters zijn relatief jong, rijk en hoogopgeleid.

Wat Murdochs iPad-krant betreft verwachten sceptici dat The Daily – in ieder geval voorlopig – hetzelfde lot wacht als News Corps andere kranten, zoals The Times en News of The World. Die steunen op inkomsten van elders in het concern.

zondag 21 november 2010

Is er toekomst?

Afgelopen week werd ik regelmatig bevangen door gevoelens van somberheid over de toekomst van de bibliotheek. O.a. door de aangekondigde bezuinigingen waarover veel gediscussieerd wordt, de negatieve berichtgeving in de media("bibliotheek zinkend schip"), teruglopende bezoekersaantallen volgens het CBS enz.

Een aantal voorbeelden uit de dagelijkse bibliotheekpraktijk van de afgelopen week getuigt dat de klant nog steeds de bibliotheek als vraagbaak ziet en die mij de motivatie geven iedere keer weer met plezier naar mijn werk te gaan.
Enkele voorbeelden als het gaat om de maatschappelijke functie van de bibliotheek:
- verdrietige oma die me vertelt dat haar zoon en schoondochter gaan scheiden. Om haar vijfjarige kleinkind dreigt een strijd uit te breken. Oma stelt de vraag of we prentenboeken hebben over echtscheiding. Zodoende kan ze de ouders aansporen om d.m.v. boeken het jonge kind te doen begrijpen wat er aan de hand is. De volgende dag komt ze terug en zegt dat onze warme belangstelling haar zo goed hebben gedaan.
- Een vrouw van ongeveer 70 jaar komt vragen om landelijk een boektitel aan te vragen: haar man is aan het dementeren. Het betreffende boek vind ik via Zoek&Boek. Ook zij vertelt haar verdrietige verhaal en zoekt dit "ervaringsverhaal" om haar steun te kunnen geven
- klant komt vragen of we ook voorlezers nodig hebben voor ouderen. Ik breng haar in contact met de activiteitenbegeleidster van het nabij gelegen zorgcentrum een instelling waar al meer voorlezers vanuit de bibliotheek actief zijn.
-een jonge vrouw die vanuit haar mantelzorgpositie heeft gehoord dat we zogenaamde herinneringskoffers uitlenen. Mantelzorg en zorginstelling zijn heel enthousiast over dit mooie product voor (licht) dementerenden.
-oudere man met een minimum inkomen (hij zegt dit er expliciet bij) meldt me dat hij zo blij is met de bibliotheek: hij kan zo maar iedere dag de krant en allerlei tijdschriften lezen samen met anderen die in de leeszaal zitten en met wie hij af en toe ook een woordje wisselt, hetgeen hem goed doet. Hij vertelt dit ook altijd aan de mensen uit zijn zogenaamde "plusminus-groepje" dat je je in de bibliotheek zo welkom voelt.
- oudere mevrouw die graag leest met beginnende macula-degeneratie vertel ik over de leeshulpmiddelen en alle andere mogelijkheden die er zijn als je gezichtsvermogen beperkt wordt.


Culturele en educatieve functie:
-een docent neemt contact met ons op. Wil met CKV-klas en de handenarbeiddocent in de bibliotheek een expositie houden van werk dat gemaakt is door de leerlingen.De werken die geexposeerd worden in de bibliotheek zijn geinspireerd door Vincent van Gogh en de opening van het Vincentre De CKV-klas opent de expositie met een rap 2 december a.s.
-de voorzitter van de fotoclub van de KBO wil graag meedoen met de leden van deze club aan een expositie bij het thema dat Bibliotheek Dommeldal in het voorjaar de aandacht geeft: sport. Zo gaat het vaak: de instanties wetende weg naar de bibliotheek goed te vinden en zien ons als een betrouwbare samenwerkingspartner.
-de regio Midden-Brabant wil ook gebruik maken van onze regionale leesclubcollectie die Bibliotheek Dommeldal beheert. Onze regio telt al 65 leeskringen. Er zullen er wellicht nog ruim 40 bijkomen.

Nog enkele "digitale voorbeelden"
- de vwo-leerling die verbaasd is dat we in de bibliotheek kennis hebben van digitale bestanden waar het Middel-Nederlandse boek dat hij zoekt, en uitgeleend is, digitaal te lezen is.
-tandartsstudent komt een beetje wanhopig naar de bibliotheek: uitgever levert alsmaar niet het boek dat besteld is over infectiebronnen in de mond. Via Picarta is te zien dat boek in Nijmeegse universiteitsbibliotheek aanwezig is, maar alleen ter inzage. Via google books ontdekken we dat het full text digitaal te lezen is. Student met grote glimlach naar huis.
-2 basisschoolleerlingen die op het laatst boeken komen zoeken voor een project (met de hele school over hetzelfde ondewerp) Alles blijkt uitgeleend te zijn. Hen kan ik helpen met geschikte websites (schoolbieb e.d.) Kinderen verdrinken vaak in de informatiebulk op het internet.
- de jonge vrouw die verliefd is op een Australier en regelmatig naar Australie reist.Zij komt een eReader lenen om te kijken of het eventueel lezen van ebooks haar helpt de lange vliegreizen te overbruggen. Zij is blij dat de bibliotheek de kans biedt om te onderzoeken of eventuele aanschaf zinvol is.
-de buurman die een iPad heeft gekocht en mij zegt dat hij dat vergaren van eBooks tegenvalt en lastig is. Die ik een aantal eBooks "leen" die op mijn pc staan. En helaas moet vertellen dat onze ePortal (nog) niet het je-van-het-is. Helaas zijn op een iPad onze eBooks niet te lezen...
-de digitale bibliotheek en alles wat die te bieden heeft aan de klant heeft mijn speciale belangstelling. Die was er al maar is gevoed doordat onze werkgever alle personeelsleden deze zogenaamde 23-dingencursus heeft aangeboden.Ik heb er dankbaar gebruik van gemaakt en er heel veel van geleerd.
Dit stukje heb ik in een vloek en een zucht geschreven maar heb er mezelf weer een beetje moed mee ingesproken...

vrijdag 19 november 2010

Schiphol en de Nederlandse bibliotheken. Waar bibliotheken goed in zijn!

Airport Library 'Beste nieuwe airportvoorziening'
Veel internationale aandacht

Airport Library, een gezamenlijk en uniek initiatief van Amsterdam Airport Schiphol en de Nederlandse openbare bibliotheken, is verkozen tot beste nieuwe voorziening op een luchthaven in 2010. Dat schrijft het internationale tijdschrift Monocle in de Travel Top 50 die in het december/januari nummer gepubliceerd wordt.

Monocle is een kwaliteitsmagazine waaraan onder meer journalisten van The New York Times, The Independent en de BBC meewerken. De Travel Top 50 van Monocle kiest winnaars voor 50 categorieën. Deze variëren van beste luchthaven tot beste roomservice, van het beste nieuwe restaurant tot de klantvriendelijkste stewardessen.

Airport Library is verkozen tot beste nieuwe voorziening op een luchthaven. Airport Library is in de afgelopen maanden al veelvuldig in internationale media genoemd. Door deze prestigieuze verkiezing krijgt de bibliotheek op Schiphol nog meer aandacht, waardoor nog meer passagiers van deze unieke faciliteit gebruik zullen gaan maken.

Airport Library is de eerste bibliotheek gevestigd op een luchthaven. Passagiers kunnen hier boeken vinden in 29 talen, muziek luisteren, foto’s en filmpjes bekijken en filmpjes gratis downloaden. Alle media hebben betrekking op de Nederlandse cultuur. De collectie is onder regie van de Openbare Bibliotheken samengesteld met bijdragen van een groot aantal culturele instellingen in Nederland. Airport Library is gelegen achter de paspoortcontrole op de Holland Boulevard, de verbindingsgang tussen de E- en de F-Pier.

Schiphol
'We zijn enorm trots dat de Airport Library zo gewaardeerd wordt en verkozen is tot beste nieuwe voorziening op een luchthaven. We willen dat passagiers zich welkom voelen en dat zij hun verblijf prettig en op een aangename manier kunnen invullen, Airport Library is hier een uitstekend voorbeeld van,' aldus Otto Ambagtsheer, directeur business area Consumers.

Nieuwsbrief Wim Keizer: inhoud stemt tot nadenken

Klik op de titel en volg de discussie

Blogarchief